Alexei Boerkov en zijn vrouw runnen een kleine ecologische boerderij in Vlasovo, een dorp op een half uur rijden van Moskou. Ze hebben een stuk of tien koeien op stal en ze fokken konijnen. De melkproducten en het vlees verkopen ze direct aan particulieren. Vandaag heeft de familie Boerkov hoog bezoek: de op twee-na-rijkste Rus en multimiljardair Michaïl Prochorov. De oligarch doet mee aan de presidentsverkiezingen en is op campagne.
De meeste Russen geloven niet in zijn bedoelingen. Wil hij echt president worden? Of is hij bedacht door het Kremlin en moet hij de angel halen uit het protest van de grootstedelijke middenklasse? Hijzelf lijkt in ieder geval niet te willen winnen. Zijn campagne is tam. Hij valt niemand aan en het Kremlin laat hem met rust. Zijn standpunten zijn overigens opvallend gematigd.
Er wordt nog dagelijks gesleuteld aan zijn publieke profiel. Prochorov praat met een zachte sonore stem. Hij heeft iets van de lange slungel. Maar vorige week zat hij te rappen in de studio van wat je de Russische variant kan noemen van de DWDD. Hij bezocht een afkickkliniek in de Oeral en hij sprak over drugsproblematiek en jongerenzaken. Vandaag ontrolt Prochorov zijn plannen voor de Russische landbouw.
Ik rij mee met RTL4-correspondent Olaf Koens die er een item over maakt. We zijn veel te vroeg en hebben tijd voor een verkennende ronde door de koeienstal. Twee dagen geleden is er een kalf geboren. Alexei’s dochtertjes lopen met ons mee en willen er alles over vertellen. Als ik de boer vraag waaraan hij het bezoek te danken heeft, zegt hij met ontwapenende stelligheid: ‘Ik heb geen idee! Eerlijk waar niet…’ Zijn vrouw begrijpt er ook niets van. ‘We hoorden vrijdag pas dat ze langs zouden komen. Maar wat ze nou precies van ons willen…’
De eerste minibusjes van de staatstelevisie rijden het erf op. Het wordt dringen. Alle grote tv-kanalen zijn aanwezig: NTV, Rossiya, REN-TV, Pervy Kanal en TV Centr. En tenslotte rolt ook de Prochorov’s geblindeerde Toyota Landcruiser door de poort.
Prochorov heeft zijn vermogen, dat in 2011 door Forbes geschat werd op achttien miljard dollar, niet bepaald opgebouwd in de veehouderij. De boerderij is niet zijn natuurlijke domein. In de vroege jaren negentig wist Prochorov door slim bankieren en via de juiste connecties de hand te leggen op nikkel- en goudmijnen. Hij is een typisch Russische oligarch die het graag breed laat hangen. In Amerika kennen ze de boomlange basketballiefhebber omdat hij de New York Yets heeft gekocht. En Europa leerde hem kennen toen hij in het luxe skioord Courchevel gearresteerd werd omdat hij een harem peperdure maar illegale prostituees zou hebben laten invliegen.
Nu loopt hij nog wat onwennig de stal in. De cameraploegen duwen en trekken en Prochorov’s campagneteam staat te ginnegappen in een ander deel van de stal. Perssecretaris Aleksei Krasovskij, die tot voor kort nog een politiek-maatschappelijk programma presenteerde op het staatskanaal NTV, laat zich door een collega fotograferen naast een koe. Ondertussen begint Prochorov zijn verhaal. Er zijn volgens hem vier dingen mis met het Russische landbouwbeleid. Het voert te ver om hier uit te doeken te doen wat precies, maar het komt er op neer dat Rusland genoeg land heeft om te voorzien in de thuismarkt én de export. Nu moet Rusand nog melkproducten importeren. Een lang verhaal. Olaf vraagt wat hij precies voor ogen heeft. En Prochorov antwoord bits: ‘Dat zeg ik net!’ Op de vraag aan boer Alexei of hij zondag op Prochorov stemt, grijpt de presidentskandidaat hoogstpersoonlijk in: ‘Laten we het nou niet over politiek hebben.’
Het is duidelijk dat deze gelegenheid niet bedoeld is voor een vrije interactie met de pers. De journalisten zijn daar ook niet voor gekomen. Er moeten plaatjes geschoten worden. Prochorov inspecteert de koeien en houdt een Vlaamse reus omhoog. Hij vertelt hoe hij vroeger als student watermeloenen heeft geoogst en hoe de boerderij hem herinnert aan zijn jeugd. De camera’s registreren hoe de oligarch, de boer en zijn twee dochters hand in hand over de besneeuwde landweg slenteren. Binnen staat een lunch te wachten. Alle producten komen van het eigen land. In het gesprek met de boer vallen pijnlijke stiltes. Prochorov zegt dat overheid en zakenwereld veel te veel met elkaar verweven zijn en dat de overheid weer het publieke belang moet dienen. Op zich zelf een zinnig punt. Maar niemand die vraagt wat dat voor zijn eigen imperium betekent, dat hij als geen ander heeft opgebouwd in een innige relatie met het staatsapparaat.
Op de binnenplaats vertelt een journaliste van REN TV waarom, behalve Olaf en de journalisten van een Tsjechisch radiostation en een Pools tv-kanaal, niemand een vraag stelt. ‘Simpel. Dit is een informatief onderwerp en geen agitatie. Daarom hebben de meeste tv-zenders alleen een cameraman en een geluidsman gestuurd.’
Bij het afscheid vraagt Prochorov het telefoonnummer van Alexei, mocht hij nog eens zulke heerlijke melk willen bestellen. Hij krabbelt het nummer op een papiertje en stopt het in de zak van zijn colbert. De cameramannen pakken in.
Als we later naar huis rijden, horen we het nieuws dat Oekraïense en Russische veiligheidsdiensten een moordaanslag op Poetin hebben verijdeld. Een paar Tsjetsjenen zouden het plan hebben gehad om op 5 maart een aanslag op Poetin te plegen. ‘Verkiezingstijd…’ zucht onze chauffeur. En ik denk: Laten we het niet over politiek hebben.
Een paar uur later plaatst Prochorov’s perssecretaris op zijn facebookpagina een foto van Prochorov die een konijn vast houdt.